BİLGİ, VARLIK, DEĞER

              İnsanın bilgisi var olanla ilgilidir. Biz ancak var olanı bilebiliriz. Yok olan hakkında bilgimiz yoktur. Bilgi, bize varlığı bildirir, bizde o varlığa bir değer atfederiz. Ormanın yeşili güzeldir, ifadesi bir değeri bildirir.

             İhtiyacımız olan şeyler değerli olabilir. Bu açıdan değerler, maddi, hayati, manevi, aşağı ve yüksek değerler olarak ortaya çıkabilirler. Tecrübî ve aklî değerler vardır ki, buna misal bir araba olabilir. Bir de akıl dışı değerler vardır, o da ölüm gibi şeylerdir.

             Yalnız var olan bir şeyin değeri vardır. Yani değer var oluş alanına aittir. Var olmayan şeyin değeri yoktur. Var sayılan şeyin hakikati vardır. Değer bir duyum ya da bir duygu şeklinde sezgi ile elde edilir. İster içte  ister dışta olsun tespit edilen değer varlıktır. Bir şey ne kadar somutsa o kadar değer sıfatını kazanır; ne kadar soyutsa o kadar değerden uzaklaşır. Soyut kavramların değeri yoktur, hakikatı vardır.

                          İnsani Değerler

             İnsani değerler, yaşanmış tecrübi ve aklî değerlerdir. Adalet, yaşanmış, tecrübi bir değerdir; aynı zamanda aklî bir değerdir. Çünkü akıl, âdil olmanın insanlara faydalı olduğunu kabul eder.

             İnsani değerler, tek tek her kişi için bir kıymet ifade eden insani  niteliklerdir.Bunlar, bizim insaniliğimizden hareketle, bir başkasının insaniliğine dokunarak bizimle onun arasında bir ilişki doğururlar.Toplumun yaşanabilir bütün hayatını meydana getirirler.Diğer kişilerle ilişkileri, beraber çalışmayı ve meseleleri çözümleyebilmek için konuşmayı, ancak insani değerlerle geliştirebiliriz.

İnsanları arası barış tohumları sadece insani değerleri bir anlaşma vasıtası kabul ettiğimiz zaman gelişebilir. İnsani değerler pek çoktur ve çok çeşitli şekillerde kendilerini gösterebilirler. Özellikle kişiye saygıda, onu olduğu gibi kabul etmede, onu tanımada, onu dinlemede, kardeşlikte, onun değer hükümlerini kabul etmede kendini gösterirler. Sadece bu insani değerlerle, ahlaki değerleri uygulama, adaleti, eşitliği ve şiddeti kaldırma gerçekten mümkün olabilir.

           Bu insani değerleri geliştirerek hep birlikte barış içinde yaşayabilir ve huzur ve güvene katkıda bulunabiliriz.

           İnsani değerler,beraber yaşamaya ve bizim insaniliğimizi göstermeye imkân verirler.Yani saygı, sevgi, kıymet verme ve kendimizi karşımızdakinin yerine koyma tarzındaki hislerimizi ortaya koyarlar.Etik değerler, başkasına saygı gösterme yolunu kanunlaştıran değerlerdir. Bir başka ifade ile bitki, hayvan kim olursa olsun başkasına zarar vermeme yolunu gerçekleştirirler.

          Ahlaki değerler, başkasına, onun bedeni, ruhi ve hayati değerlerine saygıyı gerektiren dış bağlardır. Kendimiz için istediğimizi başkası için de istemedikçe ahlaki değerlerin tahakkuk etmesi imkânsızdır. Kendimizi başkasının yerine koyarsak ona zarar vermek veya kötülük yapmak imkânsızlaşır.

          İnsanî değerler, cihanşumül, veya evrensel değerlerdir. İstisnasız herkes onları aynen kabul ederler.  Mesela adâlet, doğruluk, cömertlik, sözünde durma, tevazu, ahde vefa, cesaret, şefkat, hikmete sahip olma,  insana hürmet ve insan haklarına riayet gibi erdemler, bütün insanların müşterek değerleridir.

         İnsani değerlerin başında, kişiye doğuştan verilmiş olan ve tabiî haklar olarak nitelediğimiz kişi ile birlikte gelen, başkasına devredilemeyen, vazgeçilemeyen, başkasına veraset yoluyla geçmeyen, sadece kişiye has olan haklar vardır. Bunlar, yaşama hakkı veya hürriyeti, düşünce ve kanaat hürriyeti ve din ve vicdan hürriyeti, seyahat hürriyeti, mal, mülk edinme hürriyeti gibi haklardır.

         Erdemler veya faziletler dediğimiz, insani değerler de, büyük bir kısmı eğitimle sonradan elde edilen kıymet hükümleridir. Bunları elde etme, inanca, imana, aileye çevreye ve topluma bağlıdır. Çocuklar ve gençler, insani değerleri veya erdemleri aileden ve çevreden öğrenerek, görerek alırlar ve erdemli kişiler olurlar.

         Bize göre değerler yoktur, ama evrensel insani değerler vardır. İnsaınî Değerler Derneği, işte bu değerlerin ihyası yani yeniden hayatı geçirilmesi hususunda çaba gösterecektir.

         Gayret bizden, Tevfik yani başarıya ulaştırma yüce Allah’tandır.

                                                          Prof. Dr. Hayrani Altıntaş